นโยบายการศึกษาในยุคโลกาภิวัฒน์

                       นโยบายการศึกษานั้น เป็นสิ่งที่มีความสลับซับซ้อน มีหลากหลายระดับทั้งนโยบายที่อยู่ในรูปของสัญลักษณ์ (symbolic)  และนโยบายที่เป็นรูปธรรม เช่น นโยบายการกระจายทรัพยากร กับ นโยบายที่เกี่ยวข้องกับประชาธิปไตย การมีส่วนร่วมของชุมชน  แนวคิดเสรีนิยมใหม่ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในหลายด้าน รวมถึงการเกิดวิกฤตทางการเงินในระดับโลกในปีดังกล่าว ซึ่งส่งผลกระทบต่อศาสตร์ทางด้านนโยบาย  และระบบการศึกษาของประเทศต่างๆทั่วโลก วิกฤตการณ์ทางด้านการเงินดังกล่าวเป็น  เตือนให้เห็นถึงอนาคตของโลกในยุคใหม่ ซึ่งจะต้องจัดระบบทางด้านเศรษฐกิจและสังคมขึ้นใหม่  และเริ่มต้นหนทาง เพื่อการสร้างนโยบายการศึกษา  รวมถึงแนวทางการปฏิบัติที่เหมาะสมต่อไป

ศาสตร์ในด้านนโยบายสาธารณะนั้นมีจุดเริ่มต้นเพียงไม่นาน กล่าวคือเมื่อทศวรรษ 1950 เท่านั้น โดยได้มีการพัฒนาทางด้านนโยบายขึ้น จนกลายเป็นสังคมศาสตร์ที่มีความเป็นวิทยาศาสตร์ในปัจจุบัน ซึ่งตัวแบบที่ได้รับความนิยมในช่วงแรก และมีอิทธิพลอย่างมากจนถึงปัจจุบัน คือ ตัวแบบ rationlist คือ การที่รัฐบาลใช้การวิเคราะห์ปัญหา และหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาสาธารณะ โดยอาศัยองค์ความรู้ ทั้งทางด้านวิชาการและทางด้านเทคนิคต่างๆ ผ่านการพัฒนาแนวคิดโดยนักวิทยาศาสตร์สังคม มีการพัฒนากระบวนการนโยบาย รวมถึงขั้นตอนต่างๆ ในการดำเนินนโยบายสาธารณะ เป็นตัวแบบที่ได้รับความนิยมมากในประเทศประชาธิปไตยที่เป็นเสรีนิยม ซึ่งเชื่อมั่นในการแก้ปัญหาของรัฐ สำหรับการแก้ปัญหาของสังคมในเรื่องต่างๆ เชื่อมั่นในการเพิ่มการใช้จ่ายทางด้านโครงการสังคม และเศรษฐกิจของประเทศ

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีแนวคิดในสมัยใหม่ที่ขึ้นมาท้าทายแนวคิดแบบ Rationalist มากขึ้น  เช่น แนวคิดสตรีนิยม  แนวคิดหลังโครงสร้าง แนวคิดหลังยุคอาณานิคม ซึ่งขึ้นมาคัดค้านแนวคิดแบบ Rationalist ที่ครอบงำองค์ความรู้ทั้งหมด

โลกาภิวัฒน์ได้เปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ในเชิงการเมือง เปลี่ยนแปลงรูปแบบของการสื่อสารของผู้คนในโลกไปเป็นอย่างมาก  โลกาภิวัตน์ยังมีผลกระทบต่อนโยบายการศึกษา โดยทำให้แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับรัฐสวัสดิการ แนวคิดแบบเคนเซียนได้รับผลกระทบ  รวมถึงการที่รัฐจะต้องลดขนาดลง ระบบการศึกษาทั่วโลกมีขนาดใหญ่ขึ้น รวมถึงมีความซับซ้อนมากขึ้น  รัฐบาลของแต่ละประเทศเริ่มไม่สามารถจะแบกรับการขยายตัวของการศึกษา ไม่สามารถเพิ่มงบประมาณได้มากอีกต่อไป  จำเป็นที่จะต้องให้การแก้ไขปัญหาโดยกลไกตลาดกับระบบการศึกษามากขึ้น นอกจากนี้ยังมีแนวคิดเสรีนิยมใหม่ ที่กระทบกับนโยบายทางการศึกษามากขึ้น  นโยบายการศึกษาในปัจจุบันจะต้องเปลี่ยนไปเป็น Corporatization มากขึ้น มีการแปรรูปกิจการทางด้านการศึกษา รวมถึงการมองการศึกษาในเชิงพาณิชย์มากขึ้น

ดังนั้นนโยบายการศึกษาในปัจจุบัน ต้องนิยามความหมายของการศึกษาใหม่ ในลักษณะที่เป็นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยบทบาทของการศึกษาจะต้องสามารถตอบสนองต่อระบบเศรษฐกิจสมัยใหม่รวมถึงทำให้แน่ใจว่าจะช่วยให้เศรษฐกิจของแต่ละประเทศ มีการแข่งขัน มีศักยภาพในการแข่งขันสูงขึ้น

นโยบายสาธารณะ หมายถึง สิ่งใดก็ตามที่รัฐบาลเลือกที่จะทำ หรือไม่ทำ นอกจากนี้ยังมีแนวคิดในนโยบายสาธารณะนั้นเป็นมากกว่าเอกสารหรือข้อความที่เฉพาะเจาะจง ที่เกี่ยวข้องกับนโยบายสาธารณะ แต่ยังรวมถึงกระบวนการและผลผลิตที่เกิดขึ้นจากนโยบายดังกล่าวด้วย

นอกจากนี้ในเชิงของกระบวนทัศน์ นโยบายสาธารณะ ยังหมายถึงเครื่องมือต่างๆที่ใช้ในการดำเนินนโยบายสาธารณะดังกล่าวในทางปฏิบัติด้วย หรืออาจจะมองอีกมุมหนึ่งว่า นโยบายสาธารณะนั้นก็คือ สิ่งใดก็ตามที่ประชาชนเรียกร้องให้ทำในนามของนโยบายนั้นเอง

ความหมายของนโยบายทางด้านการศึกษานั้น หมายถึง กระบวนการที่เกี่ยวข้องกับนโยบายสาธารณะ แนวคิด การจัดการ จัดสรร จัดระบบ ที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรด้านมนุษย์ รวมถึงทรัพยากรต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับระบบการศึกษา รวมถึงมุมมองที่เกี่ยวข้องทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมด้วย  นโยบายการศึกษา ยังก่อให้เกิดผลกระทบที่เป็นวงกว้าง ในด้านสังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจด้วย

กระบวนการนโยบายทางด้านการศึกษา มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากในยุคโลกาภิวัตน์ เนื่องจากนโยบายการศึกษา มีลักษณะเป็นสหวิทยาการ ทั้งในด้านมิติของแนวคิด ด้านพรมแดนและด้านจุดเน้น ตัวอย่างเช่นการ Privatization ขององค์กรด้านการศึกษาทั่วโลก แม้ว่าการศึกษายังเป็นหน้าที่หรือกิจกรรมของรัฐที่ยังต้องดำเนินอยู่ แต่ว่าการเกิดขึ้นของระบบเศรษฐกิจใหม่ ที่รัฐจำเป็นต้องปรับตัวด้วยการปรับโครงสร้าง การทำงาน รวมถึงการเกิดแนวคิดที่เรียกว่า Quaisi-market ในการบริหารราชการภาครัฐ และ Public-Private Partnership ซึ่งทำให้รัฐบาลในหลายประเทศนั้น ต้องมีการปรับตัวในการดำเนินงาน มีการ Privatization องค์กรการศึกษาภาครัฐเป็นจำนวนมาก

โลกาภิวัตน์ทำให้เกิดความท้าทายด้านนโยบายด้านการศึกษา ซึ่งมีความต้องให้การศึกษาเกิดผลผลิตที่ตอบสนองกับระบบเศรษฐกิจ ในระดับที่เชื่อมโยงกันทั้งโลก ระบบการศึกษาจะต้องผลิตพลเมืองที่มีความเป็นโลกาภิวัฒน์สูง Cosmopolitan citizens ที่สามารถทำงานได้อย่างหลากหลาย แนวความคิดของการพัฒนาภาครัฐ ก็เปลี่ยนแปลงไป เช่น แนวคิด New Managerialism , New Public-Private Sector Relations ซึ่งทำให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของภาครัฐ ที่เปลี่ยนมุมมองจาก State Centric Approach ไปยัง Multiples Agencies and Agents across the Public-Private Divide กล่าวคือ ภาคส่วนอื่นๆจะเข้ามามีบทบาทในการดำเนินงานด้านการศึกษามากขึ้น

เอกสารเพื่อศึกษาเพิ่มเติม

Globalizing Education Policy(2010)  สำนักพิมพ์ Routledge  New York , USA

ผู้เขียน Fazal Rizvi และ Bob Lingard

 

218 total views, 1 views today