(ภาษาไทย) กระบวนการงบประมาณและการบริหารงบประมาณ

กระบวนการงบประมาณและการบริหารงบประมาณ การจัดทำงบประมาณนั้นถือว่าเป็นสิ่งสำคัญที่รัฐบาลจำเป็นต้องเป็นผู้จัดทำเพราะงบประมาณเป็นการวางแผนที่รัฐบาลจะดำเนินการไว้ล่วงหน้าเป็นเวลา 1 ปี (1 ตุลาคม – 30 กันยายน ของปีถัดไป)พร้อมกับงบประมาณที่จำเป็นต้องใช้ในการดำเนินการตามแผน ดังนั้น ในทางการบริหารการคลังสาธารณะถือว่างบประมาณเป็นทั้งการวางแผนด้านการใช้จ่ายและการจัดหารายได้เพื่อให้การทำหน้าที่ทางเศรษฐกิจของรัฐบาลเกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยทั่วไปแล้วงบประมาณประจำปีจะประกอบด้วย คำแถลงประกอบงบประมาณแสดงฐานะและนโยบายการคลังและการเงินของประเทศ สาระสำคัญของงบประมาณและความสัมพันธ์ระหว่างรายรับและงบประมาณรายจ่ายที่ขอตั้ง รายรับ-รายจ่ายเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมาหรือบางรายการอาจเปรียบเทียบกับหลายปีที่ผ่านมา คำอธิบายเกี่ยวกับประมาณการรายรับว่ารัฐบาลจะมีรายได้จากอะไรบ้าง เช่นรายได้จากภาษีอากร รายได้จากรัฐพาณิชย์ จากการขายสิ่งของและบริการ และรายได้อื่น และในกรณีที่รัฐบาลใช้นโยบายขาดดุลงบประมาณก็ต้องระบุด้วยว่าจะก่อหนี้สาธารณะอย่างไร มากน้อยแค่ไหน พร้อมกับวัตถุประสงค์และทิศทางในการใช้จ่ายงบประมาณ คำชี้แจงเกี่ยวกับงบประมาณรายจ่ายที่ขอตั้ง รายงานการรับ-จ่ายเงินหรือทรัพย์สินที่มีผู้มอบให้เพื่อช่วยราชการ รวมทั้งร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี ฯลฯ กระบวนการจัดทำงบประมาณนั้นในทัศนะของ Robert D. Lee, Donald W. Johnson and Philip G. Joyce. (2013:117) เห็นว่าวงจรงบประมาณจะประกอบการดำเนินการในระยะต่างๆ 4 ระยะ คือ (1) การจัดเตรียมและการเสนองบประมาณ (preparation and submission), (2) การขออนุมัติงบประมาณ (approval) (3) การบริหารงบประมาณ (execution) และ (4) การตรวจสอบและการประเมินการใช้งบประมาณ (audit and evaluation). มีสาระสำคัญโดยสรุปดังนี้ 1.การจัดเตรียมและการเสนองบประมาณ ขั้นตอนนี้เป็นการดำเนินการโดยหน่วยงานที่รับผิดชอบในการจัดทำงบประมาณจะจัดทำปฏิทินงบประมาณเพื่อให้ทุกองค์กรและหน่วยงานในภาคส่วนที่เกี่ยวข้องได้ทราบช่วงเวลาและกิจกรรมที่จะต้องดำเนินการเพื่อนำข้อมูลส่งหน่วยงานที่รับผิดชอบในการจัดทำงบประมาณเพื่อจัดทำร่างกฎหมายว่าด้วยการงบประมาณนั้นๆ เพื่อเสนอต่อฝ่ายบริหารให้พิจารณาและนำเสนอต่อองค์กรฝ่ายนิติบัญญัติเป็นผู้พิจารณาให้ความเห็นชอบงบประมาณ 2. การขออนุมัติงบประมาณ ขั้นตอนนี้เป็นการดำเนินการขององค์กรฝ่ายนิติบัญญัติที่จะต้องพิจารณารายละเอียดของงบประมาณทั้งด้านการจัดหารายได้และการใช้จ่ายที่องค์กรฝ่ายบริหารเสนอให้พิจารณาตามหมวดหมู่หรือประเภทของงบประมาณและงบประมาณขององค์กรและหน่วยงานที่องค์กรฝ่ายบริหารจัดสรรงบประมาณให้ ในการนี้องค์กรฝ่ายนิติบัญญัติดำเนินงานพิจารณาใน 3 วาระ ตั้งแต่วาระการพิจารณาหลักการ วาระการพิจารณางบประมาณของกรรมาธิการ และวาระการพิจารณารับกฎหมายว่าด้วยการงบประมาณ ทั้งนี้ จะต้องดำเนินการตามวิธีการตามที่กำหนดไว้ในบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ และ กฎหมายต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง 3.การบริหารงบประมาณ การบริหารงบประมาณเป็นเรื่องของการใช้จ่ายงบประมาณให้เป็นไปตามที่องค์กรฝ่ายนิติบัญญัติหรือรัฐสภาอนุมัติ โดยองค์กรหรือหน่วยงานเจ้าของงบประมาณได้รับการจัดสรรเงินงบประมาณจะเบิกจ่ายเงินงบประมาณโดยผ่านระบบ GFMIS รวมทั้งวางฎีกาขอเบิกจ่ายเงินจากกรมบัญชีกลาง เมื่อได้รับอนุมัติแล้วจะสามารถนำเงินมาใช้จ่ายเพื่อดำเนินงานตามแผนงานโครงการต่อไป 4. การตรวจสอบและการประเมินการใช้งบประมาณ ในการตรวจสอบงบประมาณนั้นจะเป็นการ (1) ตรวจสอบการขออนุมัติเงินงบประมาณว่าถูกต้องเป็นไปตามขั้นตอนและการจัดเตรียมเอกสาร ขออนุมัติเงินงบประมาณ ตรวจสอบระยะเวลาการจัดทำงบประมาณประจำปี ตลอดจนวิธีการขอเงิน ประจำงวด และ ติดตามการอนุมัติและการจัดสรรเงินงบประมาณ (2) ตรวจสอบการโอนเงิน/เปลี่ยนแปลงเงินงบประมาณหมวดรายจ่าย (3) ตรวจสอบการรับ-เบิกจ่ายเงินงบประมาณประจำปี และ(4) ตรวจสอบการก่อหนี้ผูกพันโดยติดตามความคืบหน้าของการดำเนินการจัดซื้อหรือจัดจ้างว่ามีการดำเนินการอย่างถูกต้อง ครบถ้วน หรือไม่ และในส่วนของการประเมินการใช้เงินงบประมาณนั้นจะประเมินจากระดับความสำเร็จของการดำเนินงานจากการใช้จ่ายงบประมาณที่เรียกว่า Performance Assessment Rating Tool(PART) ซึ่งสำนักงบประมาณได้นำมาใช้เพื่อให้ส่วนราชการและองค์กรภาครัฐซึ่งเป็นผู้ใช้ระบบสามารถเข้าสู่ระบบและดำเนินการต่างๆ ผ่านทางอินเตอร์เน็ต เพื่อความสะดวกรวดเร็วและเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน ข้อมูลที่ได้จากรายงานนี้จะถูกนำมาประมวลผลและฝ่ายบริหารสามารถนำมาใช้ประกอบการตัดสินใจในการบริหารงบประมาณได้ ขั้นตอนการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีสำหรับประเทศไทยนั้นแนวทางการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีจะมีการดำเนินการตามลำดับขั้นตอนดังนี้ 1.คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบการเตรียมการจัดทำงบประมาณ และการปรับปฏิทินงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2.ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐร่วมกับสำนักงบประมาณจัดทำข้อเสนองบประมาณรายจ่ายประจำปี โดยที่งบประมาณเบื้องต้นที่จัดทำขึ้นจะประกอบด้วย รายจ่ายขั้นต่ำที่จำเป็น รายจ่ายตามข้อผูกพัน ภารกิจขั้นพื้นฐาน และภารกิจยุทธศาสตร์ต่อเนื่อง โดยนำฐานข้อมูลงบประมาณในขั้นตอนการทบทวนงบประมาณมาประกอบการพิจารณา 3.ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐเตรียมการจัดทำแผนปฏิบัติราชการ 4 ปี และแผนปฏิบัติราชการประจำปีตามแนวทางที่กำหนด 4.คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบแผนการบริหารราชการแผ่นดิน 5.ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐ จัดทำแผนปฏิบัติราชการ 4 ปีและแผนปฏิบัติราชการประจำปีของตนให้สอดคล้องกับแผนบริหารราชการแผ่นดินและยุทธศาสตร์ชาติ แล้วหัวหน้าหน่วยงานนั้นๆ นำเสนอต่อรัฐมนตรีเจ้าสังกัดเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบ 6.กระทรวงการคลัง สำนักงบประมาณ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และธนาคารแห่งประเทศไทย ประชุมร่วมกันเพื่อทบทวนประมาณการรายได้และพิจารณากำหนดวงเงินรายจ่าย และโครงสร้างงบประมาณประจำปีงบประมาณและงบประมาณการล่วงหน้าระยะ 3 ปี 7.สำนักงบประมาณ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ทบทวนและจัดทำข้อเสนอเป้าหมายและยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปีที่สอดคล้องกับแผนบริหารราชการแผ่นดินและยุทธศาสตร์ชาติ 8.สำนักงบประมาณ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ทบทวนและจัดทำข้อเสนอเป้าหมาย และยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปีที่สอดคล้องกับแผนบริหารราชการแผ่นดินและยุทธศาสตร์ชาติ 9.คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบนโยบายงบประมาณ วงเงิน โครงสร้างงบประมาณประจำปีงบประมาณ พ.ศ. …….. และยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณฯ ที่สอดคล้องกับแผนการบริหารราชการแผ่นดินและยุทธศาสตร์ชาติ และวงเงินรายจ่ายขั้นต่ำที่จำเป็นและรายจ่ายตามข้อผูกพัน 10.รองนายกรัฐมนตรีที่รับผิดชอบ/รัฐมนตรีมอบนโยบายให้กระทรวงส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐจัดทำเป้าหมายและยุทธศาสตร์กระทรวงที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณตามที่คณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบ 11.ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐจัดทำรายละเอียดวงเงินและคำของบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ ที่สอดคล้องกับแผนปฏิบัติราชการประจำปี และจัดทำประมาณการรายได้ประจำปีเสนอรัฐมนตรีและรองนายกรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบและส่งให้สำนักงบประมาณ 12.สำนักงบประมาณพิจารณาและจัดทำรายละเอียดงบประมาณรายจ่ายประจำปี 13.คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบรายละเอียดงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พร้อมหลักเกณฑ์การปรับปรุงงบประมาณรายจ่ายประจำปี รองนายกรัฐมนตรี/รัฐมนตรีเจ้าสังกัด มอบนโยบายให้ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจและหน่วยงานอื่นของรัฐปรับปรุงรายละเอียดงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณตามหลักเกณฑ์ที่คณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบและส่งให้สำนักงบประมาณ 14.สำนักงบประมาณพิจารณาปรับปรุงรายละเอียดงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณเพื่อนำเสนอคณะรัฐมนตรี 15.คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบการปรับปรุงงบประมาณรายจ่ายประจำปี 16.สำนักงบประมาณจัดพิมพ์ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. ……… และเอกสารงบประมาณ 17.คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. ……และนำเสนอสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณา 18.สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาในวาระที่ 1, 2, 3 19.วุฒิสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ……… 20.นายกรัฐมนตรี นำร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ……ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายเพื่อลงพระปรมาภิไธยและประกาศในราชกิจจานุเบกษาซึ่งบังคับใช้เป็นกฎหมายต่อไป จากแนวทางการจัดทำงบประมาณดังกล่าวข้างต้นนั้น จะเห็นได้ว่าวิธีการปฏิบัติสำหรับการจัดทำงบประมาณในกรณีของประเทศไทยจะมีทั้งหน่วยงานที่เป็นส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐที่เกี่ยวข้องและกิจกรรมที่ต้องดำเนินการตามลำดับปฏิทินงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณตามที่สำนักงบประมาณกำหนดเป็นจำนวนมาก ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องดำเนินกิจกรรมต่างๆ ให้เสร็จตามที่กำหนดในปฏิทินงบประมาณเพื่อที่จะได้ประกาศใช้พระราชบัญญัติงบประมาณประจำปี พ.ศ. ……..ได้ทันเวลาตามที่กำหนด เช่น ในปีงบประมาณ 2560 จะเริ่มจากวันที่ 28 ตุลาคม 2558 และจะต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จวันที่ 9 กันยายน 2559 เพื่อที่จะได้ประกาศใช้ได้ทันในปีงบประมาณ 2560

229 total views, 1 views today

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.