ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล

ระดับของการวางแผน

การวางแผนทุกระดับจะมีประโยชน์ต่อองค์การ ทั้งในระดับผู้บริหารและระดับผู้ปฏิบัติในด้านต่างๆ ดังนี้ ป้องกันมิให้เกิดปัญหาและความผิดพลาด หรือลดความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นในการปฏิบัติงานในอนาคต ทำให้องค์การมีกรอบหรือทิศทางในการปฏิบัติงานที่ชัดเจนว่าจะทำอะไร ที่ไหน เมื่อไร อย่างไร และใครทำ ทำให้นักบริหารมีความมั่นใจในการปฏิบัติงานให้บรรลุผลสำเร็จได้ง่าย ช่วยให้เกิดการประหยัดทรัพยากรทางการบริหาร เช่น คน  เงิน  วัสดุอุปกรณ์ และเวลา ช่วยให้การปฏิบัติงานรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ เพราะมีแผนเป็นแนวทาง ช่วยให้การปฏิบัติงานเป็นระบบ ผู้บริหารสามารถควบคุม และติดตามการปฏิบัติงานได้ ในการแบ่งระดับของการวางแผนตามลักษณะของการบริหารงานในองค์การนั้น สามารถแบ่งออกเป็น 3 ระดับที่สำคัญได้ ดังนี้ การวางแผนระดับนโยบาย (Policy Planning) เป็นแผนระดับสูงสุดขององค์การ มักจะระบุแนวทางอย่างกว้าง ซึ่งเป็นพื้นฐานที่จะก่อให้เกิดแผนชนิดอื่นๆ ส่วนใหญ่จะเป็นแผนระยะยาว (Long – Range Plan) เช่น แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ การวางแผนยุทธศาสตร์ (Strategic Planning) เป็นการวางแผนหลอมรวมครอบคลุมกิจกรรมทั้งหมดขององค์การ หรือแผนงานใหญ่ขององค์การ โดยจะระบุไว้อย่างกว้าง และมองไกลไปพร้อมๆกัน ซึ่งมักจะเป็นแผนระยะยาว 5 – 10 ปี ซึ่งจะต้องสอดคล้องกับแผนระดับนโยบาย แผนปฏิบัติการ […]

135 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL

กระบวนการของการวางแผน

กระบวนการวางแผนเริ่มจากการกำหนดวัตถุประสงค์ กลยุทธ์และรายละเอียดของแผน รวมทั้งการปรับปรุงวงจรการวางแผนใหม่ โดยมีรายละเอียด ดังนี้ การกำหนดจุดหมาย (Ends) การกำหนดจุดหมายที่ต้องการบรรลุนั้น มีหลายระดับ  ได้แก่ 1.1 จุดมุ่งหมายหรือเป้าประสงค์ (Goals)  เป็นการแสดงถึงความคาดหวังที่ต้องการให้เกิดขึ้นในช่วงระยะเวลาข้างหน้า ซึ่งมักจะมองในรูปของผลลัพธ์ (Outcomes )  ในอนาคต โดยกำหนดอย่างกว้าง 1.2 วัตถุประสงค์ (Objective)    เป็นองค์ประกอบที่เป็นผลมาจากการแปลงจุดมุ่งหมาย (Goal) ให้เป็นรูปธรรมมากขึ้นเพื่อสะดวกในการนำไปปฏิบัติ วัตถุประสงค์จึงเป็นการกำหนดผลผลิต (Output) ที่คาดหวังให้เกิดขึ้นอย่างกว้าง แต่ชัดเจน และสามารถปฏิบัติได้ 1.3 เป้าหมาย (Targets) เป็นองค์ประกอบที่เป็นผลมาจากการแปลงวัตถุประสงค์ให้เป็นรูปธรรมในการปฏิบัติมากขึ้น เป้าหมายจึงเป็นการกำหนดผลลัพธ์สุดท้ายที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติตามแผนโดยจะกำหนดเป็นหน่วยนับที่วัดผลได้เชิงปริมาณ และกำหนดระยะเวลาที่จะบรรลุผลสำเร็จนั้นด้วย วิธีการและกระบวนการ (Means and Process) วิธีการและกระบวนการ เป็นองค์ประกอบที่เกิดจากการนำข้อมูลต่าง ๆ มาวิเคราะห์และกำหนดเป็นทางเลือก (Alternative)  สำหรับเป็นแนวทางปฏิบัติให้บรรลุจุดหมายที่กำหนดไว้ จากนั้นจะถ่ายทอดออกมาเป็นแผนงาน (Programs) และโครงการ (Projects) ที่เชื่อมโยงกัน  โดยทั่วไปจะประกอบด้วย 2 องค์ประกอบหลัก  […]

177 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL

ประเภทของการวางแผน

ในการวางแผนนั้น สามารถจำแนกประเภทสำคัญของการวางแผนได้ ดังนี้ 1. การจำแนกแผนตามระยะเวลา มีซึ่งนิยมแบ่งเป็น 3 ระยะ ดังนี้ 1.1 แผนระยะสั้น (Short–Range Planning) คือ แผนที่มีการกำหนดระยะเวลาในการดำเนินงานที่ใช้เวลาน้อยกว่า 1 ปี แผนระยะสั้นจะเป็นแผนที่มีการกำหนดรายละเอียดของงานหรือกิจกรรมไว้อย่างละเอียด เกี่ยวกับเวลาที่จะต้องใช้ในการดำเนินงาน ได้แก่ เวลาที่เริ่มต้นและสิ้นสุด  จำนวนคน จำนวนงบประมาณ ตลอดจนกิจกรรมต่างๆ ที่จะต้องมีการจัดลำดับในการดำเนินกิจกรรมว่าจะดำเนินกิจกรรมใดก่อน-หลัง จะเห็นได้ว่าแผนระยะสั้นจะมีการกำหนดรายละเอียดของแผนไว้อย่างชัดเจน และไม่ต้องการความยืดหยุ่นมากนัก อันเนื่องมาจากแนวโน้มของสภาพแวดล้อมของแผนระยะสั้นจะไม่เปลี่ยนแปลงไปมากนัก 1.2 แผนระยะปานกลาง (Medium–Range Planning) คือ แผนที่มีการกำหนดระยะเวลาในการดำเนินงานที่มีระยะเวลาในการดำเนินงานมากกว่า 1 ปี โดยปกติจะมีระยะเวลาในการดำเนินงาน 3-5 ปี แผนระยะปานกลางจะมีความสอดคล้องกับแผนระยะยาวและกลยุทธ์ขององค์การ การจัดทำแผนระยะปานกลางก็เพื่อที่จะทำให้แผนในการทำงานมีความยืดหยุ่นมากยิ่งขึ้น ซึ่งแผนระยะปานกลางจะเป็นแผนงานที่เชื่อมแผนระยะยาวกับแผนระยะสั้นเข้าไว้ด้วยกัน 1.3 แผนระยะยาว (Long–Range Planning) คือ แผนที่มีระยะเวลาในการดำเนินงานตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป เป็นแผนที่ครอบคลุมการทำงานที่จะเกิดขึ้นในอนาคต การจัดทำแผนระยะยาวจะเกี่ยวข้องกับระยะเวลาที่ยาวนาน เงินลงทุนที่มาก และเป็นเรื่องที่จะต้องมีการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางด้านเศรษฐกิจ การเมือง […]

237 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL

มิติของการวางแผน

การวางแผนมีหลายมิติที่ต้องคำนึงถึง โดยมิติของการวางแผนที่สำคัญ มีดังนี้ 1. มิติด้านการมุ่งสู่เป้าหมาย (Purposive) กล่าวคือ แผนและการวางแผนจะต้องแสดงให้เห็นถึงวัตถุประสงค์ และเป้าหมายเป็นเครื่องกระตุ้นให้เกิดการกระทำขึ้น (Goals Stimulus Action) วัตถุประสงค์จะต้องแสดงให้เห็นทั้งในลักษณะคุณภาพ (Qualitative) และลักษณะเชิงปริมาณ (Quantitative) นอกจากนี้จะต้องเรียงลำดับความสำคัญของวัตถุประสงค์ไว้ด้วย 2. มิติด้านการมุ่งให้เกิดการกระทำ(Action Oriented) เนื่องจากการวางแผนไม่ใช่เป็นสภาพที่หยุดนิ่งหรือเป็นเพียงจุดหมายปลายทางเท่านั้น แต่จะต้องเกี่ยวข้องกับการกระทำหรือต้องนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อให้บรรลุจุดหมาย วัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่กำหนดขึ้นโดยปราศจากแนวทางปฏิบัติเพื่อให้บรรลุผลเป็นเพียงการคาดการณ์หรือการคาดหวัง 3. มิติด้านการเลือก (Choices) ในการเลือกทุกครั้งจะต้องเลือกทางเลือกที่ดีที่สุด ซึ่งเรียกว่า ความมีเหตุผลในการวางแผน ดังนั้น การเลือกหาทางเลือกที่เหมาะสมที่สุดจึงเป็นมิติที่สำคัญของการวางแผน ซึ่งการตัดสินใจเลือกในการวางแผนมี 2 ประการสำคัญ ดังนี้ 3.1 การเลือกเป้าหมายหรือวัตถุประสงค์ 3.2 การเลือกวิธีการ หรือวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุดเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ 4. มิติด้านเวลา (Time Horizon) การวางแผนกับอนาคตเป็นของคู่กัน เพราะกิจกรรมที่เกิดขึ้นระหว่างเวลาในอนาคตนั้น จะตรงตามที่คาดการณ์หรือไม่นั้นเกี่ยวข้องกับความเสี่ยง และความไม่แน่นอนต่างๆมากมาย จำเป็นจะต้องเอา “เวลา” มาวิเคราะห์เพื่อคาดการณ์ความเป็นไปได้ที่ใกล้เคียงมากที่สุด ดังนั้น จึงเกิดเทคนิคการวิเคราะห์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับเวลามากมาย เช่น […]

229 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL

องค์ประกอบของการวางแผน

การวางแผนมีองค์ประกอบหลายประการด้วยกัน ซึ่งการวางแผนที่ดีนั้นควรมีองค์ประกอบตามลักษณะที่สำคัญ ดังนี้ 1. การวางแผนเป็นกระบวนการ (Process) หมายความว่า การวางแผนเป็นกิจกรรมต่อเนื่องที่จะต้องกระทำติดต่อกันไปเป็นระยะๆ โดยไม่ให้ขาดตอนหรือหยุดนิ่ง ทั้งนี้ เพราะแผนจะต้องปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ต่างๆ ที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา นอกจากนี้ การเป็นกระบวนการ ยังมีความหมายถึงการผสมผสานกันอย่างได้สัดส่วนขององค์ประกอบต่างๆ ที่เป็นปัจจัยนำเข้าของระบบซึ่งได้แก่ทรัพยากรต่างๆ รวมทั้งพลังงานที่ช่วยให้ทรัพยากรนำเข้าดังกล่าวจัดรูปความสัมพันธ์และเกิดปฏิกิริยาที่ทำให้บรรลุเป้าหมายต่อไป 2. การตระเตรียม (Preparing) หมายถึง การเตรียมข้อมูล บุคลากร ตลอดจนทรัพยากรต่างๆ สำหรับการวางแผน และการปฏิบัติตามแผน และยังหมายถึง การเตรียมอำนาจให้กับบุคคลและองค์การที่ทำหน้าที่ในการวางแผนเพื่อผลักดันให้แผนเป็นความจริงและหน่วยปฏิบัติรับไปปฏิบัติได้ตามที่ต้องการ 3. ชุดของข้อมูล (Set) หมายถึง ชุดของข้อมูลที่ใช้ประกอบการตัดสินใจ เพราะการวางแผนไม่อาจตัดสินใจด้วยข้อมูลชิ้นใดชิ้นหนึ่งได้ แต่จะต้องอาศัยข้อมูลเป็นชุดเพื่อจะได้ศึกษาให้ครบถ้วนทั้งส่วนที่เป็นผลได้และส่วนที่ต้องเสียไป เมื่อดำเนินโครงการหรือแผนงานนั้นๆ 4. การตัดสินใจเพื่อการกระทำ (Decision for Action) หมายถึง การวางแผนจะต้องคำนึงถึงความเป็นไปได้ในการปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมได้ด้วย 5. การคำนึงถึงอนาคต (Future) หมายความว่า การวางแผน เป็นการคาดการณ์อนาคตซึ่งมีความไม่แน่นอนเป็นลักษณะสำคัญ ดังนั้น การวางแผนที่ดีจะต้องมีวิธีการและเครื่องมือในการคาดหวังอนาคตที่แม่นยำให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ 6. การบรรลุวัตถุประสงค์ (Goal Achieving) […]

205 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL

ความสำคัญของการวางแผน

การวางแผนมีเพื่อลดความไม่แน่นอนลงหรือลดความเสี่ยงของสถานการณ์ให้เหลือน้อยที่สุด หากสถานการณ์ต่างๆ ในโลกมีความแน่นอนก็ไม่จำเป็นต้องมีการวางแผน อยากจะทำอะไรก็ได้และก็ประสบผลสำเร็จตามความต้องการนั้น แต่เพราะสถานการณ์ต่างๆ ไม่มีความแน่นอนหรือมีความเสี่ยงจึงต้องมีการวางแผน ดังนั้น ความสำคัญของการวางแผนอาจพิจารณาได้ใน 3 ระดับ ดังนี้ ความสำคัญในระดับชาติและสังคม สังคมและประเทศชาติโดยรวมจำเป็นต้องอาศัยการวางแผนจัดระเบียบกิจกรรมในสังคม ทั้งนี้ เพื่อเป็นเครื่องมือในการจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่จำกัดในประเทศให้สนองความต้องการแก่สังคมอย่างถ้วนหน้าและเป็นธรรม การวางแผนที่ดีจะช่วยทำให้บรรเทาปัญหาความเดือดร้อนของคนในสังคมลงได้ ลักษณะของแผนในระดับชาติ  เช่น แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ซึ่งเป็นแผนที่กำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศ เพื่อระบุถึงเป้าหมายที่ประเทศต้องการมุ่งไปให้ถึง ความสำคัญระดับองค์การ ทุกองค์การมุ่งหวังที่จะอยู่ให้รอดและสามารถปรับเปลี่ยนตัวเองไปตามกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลก ไม่ว่าองค์การนั้นจะเป็นภารรัฐหรือเอกชน สถานการณ์ดังกล่าวจำเป็นจะต้องมีแผนปฏิบัติงานของตนเองเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพขององค์การ ความสำคัญในระดับบุคคล           การวางแผนเป็นเครื่องมือสำคัญของมนุษย์ในการตัดสินใจเพื่อปฏิบัติกิจกรรมทุกประเภท ยิ่งไปกว่านั้นสำหรับบุคคลที่เป็นผู้บริหารทุกระดับในองค์การ ยิ่งมีความจำเป็นต้องทำการวางแผนมากยิ่งขึ้น           กล่าวโดยสรุปการวางแผนมีความสำคัญ ดังนี้ 1. ช่วยให้การบริหารงานเป็นไปโดยประหยัด ทั้งเวลา แรงงานของเจ้าหน้าที่และเงินหรือทรัพยากรของหน่อยงาน 2. การปฏิบัติงานตามแผน ทำให้ง่ายและสะดวกต่อการปฏิบัติ 3. ช่วยให้การอำนวยการ การแบ่งงาน การประสานงาน การตรวจสอบติดตามและควบคุมงานเป็นไปอย่างถูกต้องและเหมาะสม 4. ทำให้การปฏิบัติงานมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพราะกระบวนการวางแผนจะช่วยชี้ให้เห็นวิธีการปฏิบัติงานที่ดีที่สุด 5. ช่วยลดความผิดพลาดในการปฏิบัติงาน และสามารถกำหนดล่วงหน้าในการแก้ปัญหาและอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการปฏิบัติงานได้ด้วย 175 total views, no views […]

175 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL

ธรรมชาติของการวางแผน

ธรรมชาติของการวางแผนนั้น มีลักษณะเป็นกระบวนการ โดยจุดเริ่มต้นของกระบวนการวางแผนเริ่มจากการกำหนดวัตถุประสงค์ กลยุทธ์และรายละเอียดของแผน เพื่อการบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว ภายใต้กระบวนการนี้จะต้องทำการจัดตั้งองค์การขึ้นมาสำหรับรับผิดชอบการตัดสินใจ การนำแผนไปปฏิบัติ รวมทั้งการทบทวนผลจากการปฏิบัติตามแผน และผลกระทบนี้เกิดขึ้นเพื่อประโยชน์ในการวิเคราะห์ปัญหา อุปสรรค และการปรับปรุงวงจรการวางแผนใหม่ ซุนวู กล่าวว่า “ไม่รู้เขา ไม่รู้เรา ร้อยรบ ก็จักพ่าย รู้เขา รู้เรา ร้อยรบ ก็จักชนะ” นับว่าเป็นแนวคิดที่อมตะในการนำมาใช้ในการบริหารองค์การทุกประเภท เนื่องจากเป็นต้นกำเนิดเกี่ยวกับแนวคิดการวางแผนเพื่อกำหนดทิศทางการขับเคลื่อนขององค์การทั้งภาครัฐและเอกชน การวางแผน ไม่ใช่การตัดสินใจในอนาคต แต่การวางแผนเป็นการตัดสินใจในปัจจุบันที่มีผลต่ออนาคต ดังนั้น ในการดำรงชีวิตอยู่ของมนุษย์ย่อมเกี่ยวข้องกับการวางแผนทั้งเรื่องส่วนตัวหรือเรื่องงาน ซึ่งเป็นการเตรียมกิจกรรมไว้ล่วงหน้า โดยในการทำงานหรือการบริหารงานขององค์การนั้น จะให้ความสำคัญกับการวางแผน เพื่อให้องค์การดำรงอยู่ได้ ดังนั้นการศึกษาเกี่ยวกับการวางแผนจึงเป็นสิ่งที่สำคัญ          คำว่า “การวางแผน” มาจากภาษาอังกฤษว่า “Planning” มีรากศัพท์มาจากภาษาละตินว่า Plamum แปลว่า แบนหรือราบ (Flat) ซึ่งเป็นคำที่นำมาใช้ในภาษาอังกฤษ ในศตวรรษที่ 17 โดยใช้ในความหมายในวงแคบเกี่ยวกับการวาดภาพหรือการสเก็ตภาพวัตถุลงบนพื้นผิวราบ ลักษณะเดียวกับการเขียนภาพบนพิมพ์เขียว แต่ในปัจจุบันถูกนำมาใช้ในความหมายที่กว้างขวางมากขึ้น ทั้งในเรื่องการวางแผนส่วนบุคคล การวางแผนของกลุ่มกิจกรรมทางสังคม การวางแผนขององค์การเอกชน รวมทั้งการวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของรัฐบาลโดยทั่วไป การวางแผน หมายถึง […]

183 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL

(ภาษาไทย) กระบวนการของยุทธศาสตร์

กระบวนการของยุทธศาสตร์ ยุทธศาสตร์ประกอบด้วยกระบวนการที่สำคัญ คือ การกำหนดยุทธศาสตร์ การนำยุทธศาสตร์ไปปฏิบัติ และการประเมินผลยุทธศาสตร์ การกำหนดยุทธศาสตร์ เมื่อวิสัยทัศน์และพันธกิจชัดเจนเป็นที่ยอมรับแล้ว ขั้นตอนต่อมา คือ การกำหนดยุทธศาสตร์ การกำหนดยุทธศาสตร์ควรมีความสอดคล้องกับแนวโน้มที่สำคัญที่ระบุไว้ในการวิเคราะห์ศักยภาพปัจจัยภายในและภายนอกองค์การด้วย โดยพิจารณาโอกาสสำคัญที่เกิดขึ้นในสภาพแวดล้อมแล้วหาวิธีการที่จะใช้จุดแข็งขององค์การให้ได้ประโยชน์และพิจารณาจุดอ่อนขององค์การ รวมทั้งการพิจารณาถึงภาวะคุกคามที่สำคัญ ใช้จุดแข็งในการป้องกันตัวหรือนำไปใช้ในโอกาสอื่นที่เกิดขึ้น การกำหนดยุทธศาสตร์ มีขั้นตอน ดังนี้ 1)  การพัฒนาวิสัยทัศน์และพันธกิจ องค์การจะต้องจัดให้มี วิสัยทัศน์และระบุพันธกิจไว้อย่างชัดเจน ในระบบงบประมาณแบบใหม่ที่เรียกว่า การงบประมาณที่มุ่งเน้นผลงาน หรือ PBB (Performance Base Budgeting) องค์การจะต้องเขียนวิสัยทัศน์พันธกิจ ในแบบฟอร์มของบประมาณ ของสำนักงานงบประมาณ 2)  การวิเคราะห์สถานการณ์ เป็นการวิเคราะห์สภาพขององค์การความต้องการของประชาชน และการวิเคราะห์สภาพทางเศรษฐกิจ การเมือง และสังคม เป็นต้น 3)  การพัฒนายุทธศาสตร์ เป็นการกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมายซึ่งมาจากที่ตั้งไว้ โดยเป้าหมายมาจากผลผลิต (Output) วัตถุประสงค์มาจากผลลัพธ์ (Outcome) ส่วนเป้าประสงค์ (Goal) นั้นจะมาจากผลลัพธ์บั้นปลาย (Ultimate outcome) ที่ได้วางเอาไว้ 4)  การนำไปสู่การปฏิบัติ โดยการนำเอาดัชนีชี้วัดมาตรวจสอบว่า […]

245 total views, no views today

By รองศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อุดมวิศวกุล
DETAIL
TOP